می توانم اولین سایت سرگرمی آموزش کودک با هدف فرهنگسازی اجتماعی در ایران می توانم اولین سایت سرگرمی آموزش کودک با هدف فرهنگسازی اجتماعی در ایران

تعریف انواع تفاوت‌های کودکان

یکی از ویژگی‌های بشر، وجود تفاوتهای فردی بین مردم است. شکی نیست که انسانها به لحاظ قابلیت یادگیری، استعدادهای فردی و نوع تربیت و فرهنگ خانوادگی و
بومی‌دارای تفاوتهای فردی متنوعی می‌باشند. توجه به این نکته لازم است که شناخت روحیات افراد و اهمیت دادن به این تفاوتهای فردی در پیشبرد اهداف تربیتی بسیار مؤثر است؛ لذا از اصولی که مربی باید در تربیت به آن توجه کند، اصل تفاوت‌های فردی است. در قرآن کریم آیاتی وجود دارد که تفاوت‌ها و برتری بین افراد را برای ما تشریح می‌کند؛ مانند تفاوت در خلقت و در عمل و در محیط‌های گوناگون. شکی نیست که تفاوت‌های بین افراد ناشی از حکمت الهی است؛ زیرا همین تفاوت است که جامعه انسانی را به سوی تکامل مستمر سوق می‌دهد؛ به طوری که اگر بشر مانند زنبور عسل خلق شده بود؛ یعنی حس ترقی طلبی و بلندپروازی انسانی در نهاد او وجود نمی‌داشت؛ در آن صورت تکامل و ترقّی برای انسان امری محال جلوه می‌کرد.(۱)

امیرالمومنین علی (علیه السلام) می‌فرمایند: «خیر مردم در تفاوت آن‌ها است و اگر همه مساوی باشند، هلاک می‌شوند».(۲)
در قرآن نیز به بعضی از تفاوت‌های فردی اشاره شده است.
(مَّا لَکُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًا * وَقَدْ خَلَقَکُمْ أَطْوَارًا)؛(۳)
چرا در برابر خدایی که شما را گوناگون و مختلف آفریده است تعظیم نمی‌کنید.»
در حدیث شریفی به نقل از رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است که ما گروه انبیاء مأموریت داریم که با مردم در حدود عقلشان سخن بگوییم. مربی شایسته نیز به پیروی از رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) باید به اصل «تفاوت‌های فردی» توجه کند و به اندازه توانایی و توانمندی از متربی توقع داشته باشد. در این زمینه، خانواده و مدرسه، به خصوص مربیان توجه کنند که اگر به این اصل توجه نشود مجبورند فرزندان خود را با هم مقایسه کنند. در نتیجه زمینه‌های ایجاد حساسیت و کینه را در بین فرزندان شعله ور می‌نمایند.

تفاوت‌های فردی سه بخش دارد:

۱- تفاوت‌های جسمانی؛ ۲- تفاوت‌های نفسانی؛۳- تفاوت‌های عاطفی و اخلاقی

۱- تفاوت‌های جسمانی

هر کودکی از جهت سلامت یا بیماری، نیرومندی یا ضعف مزاج، زیبایی ظاهری و ساختار حواس پنج گانه، امکان دارد با گروه‌های هم سن خود تفاوت‌هایی داشته باشد. نباید رنگ پوست بچه یا زیبایی ظاهری و یا زشتی او باعث ایجاد تبعیض در بین بچه‌ها باشد. والدین باید با توجه به استعداد فرزندان خود و با توجه به نقص‌ها و کمبودهای موجود در فرزند خود زمینه رشد و تکامل او را فراهم نمایند.(۴)

۲- تفاوت‌های نفسانی

هوش، فهم، حافظه، و مانند آن، از همان ابتدای تولد در افراد متفاوت است؛ یعنی بعضی بسیار تیزهوش و در ناحیه نابغه و برخی در پایین ترین مراحل هوش و به اصطلاح کودن هستند. مربیان و اولیاء نباید توقع یکسان از این کودکان داشته باشند و در مقام مقایسه آنان با یکدیگر برآیند.

۳- تفاوت‌های عاطفی و اخلاقی

از جهت عواطف و اخلاق در بین کودکان تفاوت‌هایی وجود دارد که طبیعی محسوب می‌شود. این صفات و خصوصیات عبارت است از زرنگی و پرتحرکی یا تنبلی و بی حالی، تندخویی، یا خوش اخلاقی، زودرنجی یا خونسردی، ترش رویی یا گشاده رویی، خوش بینی یا بدبینی، پرگویی یا کم حرفی، گوشه گیری یا گرایش اجتماعی، زودباوری یا دیرباوری، خود بزرگ بینی یا احساس حقارت، ریاست طلبی یا ترس از قبول مسئولیت، کم رویی یا پررویی، افسردگی یا شادمانی، ترس یا بی باکی، بخشش یا بخل، بدخواهی یا خیرخواهی، با نظم بودن یا بی نظم بودن. این صفات گاهی اکتسابی هستند گاهی ذاتی و طبیعی؛ یعنی بعضی از کودکان از همان زمان کودکی واجد این صفات هستند. همچنین گاهی این صفات ارثی است و یا این که مربوط به دوران انعقاد نطفه و ایام بارداری می‌باشد. والدین و مربیان باید به تفاوت‌های فردی اعتقاد داشته باشند. دانشمندان نیز برای شناخت تفاوت‌های فردی کودکان، روشهای مختلفی را پیشنهاد کرده اند؛(۵) لذا آشنایی با این اصل به مربی کمک می‌کند که در امر تربیت موفقیت بیشتری داشته باشد.

پی نوشت‌ها :

۱-مبانی تعلیم و تربیت اسلامی، شماره ۱۰۰۱/۲، ص ۸۶٫
۲- بحارالانوار، ج۱۷، ص ۱۰۱٫
۳- نوح: ۱۴ و ۱۵٫
۴- اسلام و تعلیم و تربیت، ابراهیم امینی، ج۲، ص ۱۵٫
۵-اسلام و تعلیم و تربیت، ابراهیم امینی، ج۲، ص ۱۷٫

منبع مقاله : 
رفیعی محمدی، علی محمد (۱۳۹۲)، بیست اصل در تربیت: اصول برقراری ارتباط با کودکان و نوجوانان، قم، انتشارات رسول اعظم (ص)، چاپ دهم